4. Waarom hebben we andere mensen nodig?

Misschien heb je weleens gedacht: Als mensen mij toch teleurstellen, kan ik het beter alleen doen.

Dat klinkt misschien sterk en onafhankelijk.

Als je vaker bent afgewezen, buitengesloten of gekwetst, kan afstand houden zelfs veilig voelen. Wanneer je niemand dichtbij laat komen, kan niemand je immers verlaten. Wanneer je niets van anderen verwacht, kunnen ze je ook niet teleurstellen.

Maar er zit een probleem in die gedachte.

God heeft ons niet gemaakt om zonder andere mensen te leven.

We hebben Hem nodig, maar we hebben ook elkaar nodig.

Dat zagen we zelfs bij Jezus. Hij had een volmaakte relatie met Zijn Vader en toch koos Hij ervoor om vrienden om Zich heen te hebben. Hij at met mensen, reisde met Zijn leerlingen, sprak met hen, deelde Zijn leven met hen en vroeg hen in Getsemane om bij Hem te blijven.

Verlangen naar verbondenheid is daarom geen zwakte.

Het hoort bij hoe God ons heeft gemaakt.

Vanaf het begin waren we gemaakt voor verbondenheid

Helemaal aan het begin van de Bijbel lezen we iets opvallends.

God had de hemel en de aarde gemaakt. Na iedere stap in de schepping zag Hij dat het goed was.

Maar toen Adam alleen was, zei God voor het eerst dat iets niet goed was: “De Heer God zei: ‘Het is niet goed dat de mens alleen is.’” (Genesis 2:18)

Dit was vóórdat er zonde in de wereld was.

Er was nog geen ruzie.

Geen afwijzing.

Geen ziekte.

Geen dood.

Adam leefde in een volmaakte wereld en had rechtstreeks contact met God.

En toch zei God: “Het is niet goed dat de mens alleen is.”

Dat vertelt ons iets belangrijks: een relatie met God maakt onze behoefte aan menselijke verbondenheid niet overbodig.

God heeft ons gemaakt als mensen die elkaar nodig hebben.

Je bent gemaakt om te kennen én gekend te worden

We verlangen niet alleen naar mensen om ons heen.

We verlangen ernaar iemand te hebben die ons kent.

Iemand bij wie je niet voortdurend hoeft na te denken over hoe je overkomt.

Iemand aan wie je kunt vertellen waar je blij van wordt, maar ook waar je mee worstelt.

Iemand bij wie je niet altijd sterk hoeft te zijn.

Dat is iets anders dan populair zijn.

Je kunt honderden mensen kennen zonder één persoon te hebben bij wie je werkelijk jezelf durft te zijn.

En je kunt maar een paar goede vrienden hebben en je toch diep verbonden voelen.

De Bijbel zegt daarom: “Een vriend houdt altijd van je. En een broer is er om je te helpen als je het moeilijk hebt.” (Spreuken 17:17)

Echte vriendschap wordt niet alleen zichtbaar wanneer alles leuk is.

Juist wanneer het moeilijk wordt, ontdek je wat verbondenheid betekent.

Veel contacten betekenen niet automatisch echte verbinding

We leven in een tijd waarin het gemakkelijker is dan ooit om contact met anderen te hebben.

Je kunt binnen enkele seconden iemand een bericht sturen. Je kunt zien wat vrienden aan de andere kant van de wereld doen. Je kunt honderden mensen volgen en door duizenden mensen gevolgd worden.

En toch kun je je eenzaam voelen.

Dat komt doordat contact en verbondenheid niet hetzelfde zijn.

Een like is geen gesprek.

Een volgersaantal is geen vriendschap.

Een groepsapp betekent niet automatisch dat je je onderdeel van de groep voelt.

En weten wat iemand gisteren heeft gegeten of waar iemand op vakantie is geweest, betekent nog niet dat je weet hoe het werkelijk met die persoon gaat.

Sociale media zijn niet automatisch verkeerd. Ze kunnen juist helpen om contact te houden en mensen bij elkaar te brengen.

Maar ze kunnen echte verbondenheid niet volledig vervangen.

Soms weten we meer over mensen dan ooit, terwijl we elkaar steeds minder werkelijk kennen.

Waarom vergelijken ons eenzamer kan maken

Sociale media kunnen nog iets anders doen.

Ze geven ons voortdurend beelden van het leven van anderen.

Je ziet vriendengroepen die samen uitgaan.

Stelletjes die gelukkig lijken.

Mensen die op vakantie zijn.

Feestjes waarvoor jij niet bent uitgenodigd.

Foto’s waarop iedereen plezier lijkt te hebben.

En ondertussen zit jij misschien alleen thuis.

Dan is het gemakkelijk om te denken: Iedereen heeft een leuker leven dan ik.

Maar je vergelijkt dan jouw volledige werkelijkheid met een klein, geselecteerd stukje uit het leven van iemand anders.

Je ziet hun foto.

Je ziet niet hun onzekerheid.

Je ziet hun vrienden.

Je ziet niet met wie ze ruzie hebben.

Je ziet hun glimlach.

Je ziet niet wat er vijf minuten nadat de foto werd gemaakt gebeurde.

Daarom kan voortdurend vergelijken je eenzaamheid versterken.

Niet omdat het leven van iedereen werkelijk beter is, maar omdat het zo lijkt.

Echte vriendschap vraagt iets wat online moeilijk is

Werkelijke verbondenheid vraagt tijd.

Aandacht.

Luisteren.

Eerlijkheid.

Vertrouwen.

En soms ook ongemakkelijke gesprekken.

De Bijbel zegt: “Twee mensen zijn beter dan één. Want samen krijgen ze meer voor hun werk. Als één van hen valt, helpt de ander hem weer overeind.” (Prediker 4:9-10)

Dat is een prachtig beeld van vriendschap.

Niet: als jij valt, vertelt de ander je dat je beter had moeten opletten.

Niet: als jij valt, maakt de ander een foto.

Maar: de ander helpt je overeind.

We hebben mensen nodig die naast ons staan wanneer het leven moeilijk wordt.

En anderen hebben jou daarvoor nodig.

Maar wat als je mensen niet meer vertrouwt?

Misschien klinkt dit allemaal mooi, maar denk jij ondertussen: Dat heb ik geprobeerd.

Misschien heb je iemand vertrouwd en werd dat vertrouwen beschadigd.

Je vertelde iets persoonlijks en later bleek dat anderen het ook wisten.

Je dacht dat iemand je vriend was, maar die persoon liet je vallen.

Je werd buitengesloten door mensen bij wie je dacht dat je hoorde.

Of iemand gebruikte iets kwetsbaars wat je had verteld later tegen je.

Dan kan de conclusie logisch lijken: Ik laat niemand meer dichtbij komen.

Dat beschermt je tegen nieuwe pijn.

Maar het beschermt je tegelijkertijd tegen nieuwe verbondenheid.

Dat betekent niet dat je iedereen zomaar moet vertrouwen.

De Bijbel leert nergens dat we zonder grenzen door het leven moeten gaan.

Vertrouwen mag groeien.

Langzaam.

Stap voor stap.

Niet iedereen hoeft alles van je te weten.

Niet iedereen hoeft je beste vriend te worden.

Maar wanneer angst ervoor zorgt dat niemand meer dichtbij mag komen, kan bescherming uiteindelijk een gevangenis worden.

Kwetsbaarheid is spannend

Om werkelijk gekend te worden, moet je iets van jezelf laten zien.

En dat is eng.

Want zodra je eerlijk vertelt wat je denkt of voelt, kan iemand daar iets van vinden.

Misschien zeg je: “Ik voel me eigenlijk vaak alleen.”

Of: “Ik heb het helemaal niet zo goed voor elkaar als mensen denken.”

Of: “Ik ben bang dat mensen mij niet aardig vinden als ze mij echt leren kennen.”

Je weet niet hoe de ander zal reageren.

Daarom houden veel mensen gesprekken veilig aan de oppervlakte.

Hoe gaat het?

Goed.

Druk?

Ja, behoorlijk.

En daarmee is het gesprek voorbij.

Maar misschien gaat het helemaal niet goed.

Echte verbondenheid begint vaak wanneer iemand de moed heeft om niet automatisch “goed” te zeggen.

De Bijbel roept ons op elkaars lasten te dragen

God heeft de gemeente nooit bedoeld als een verzameling mensen die één keer per week in hetzelfde gebouw zitten.

Het idee is veel dieper.

Paulus schrijft: “Help elkaar met de moeilijke dingen in het leven. Want dan doe je wat Christus van jullie wil.” (Galaten 6:2)

Dat kun je alleen doen wanneer je weet wat iemand draagt.

Als iedereen doet alsof alles goed gaat, kan niemand helpen.

Daarom hoort kwetsbaarheid bij een gezonde gemeenschap.

Niet dat je iedere persoonlijke worsteling met iedereen hoeft te delen.

Maar we hebben mensen nodig bij wie we eerlijk kunnen zijn.

Mensen die voor ons bidden.

Mensen die luisteren.

Mensen die ons soms corrigeren.

Mensen die ons eraan herinneren dat God er nog steeds is wanneer wij dat zelf even niet meer zien.

De eerste christenen leefden niet langs elkaar heen

In Handelingen lezen we hoe de eerste christenen met elkaar omgingen.

“Ze bleven trouw aan wat de apostelen hun leerden. Ze leefden als één familie met elkaar, aten samen en baden samen.” (Handelingen 2:42)

Let op wat daar allemaal samenkomt: onderwijs, geloof, eten, gebed en gemeenschap.

Hun geloof speelde zich niet alleen af tussen hen en God.

Ze deelden hun leven met elkaar.

Dat betekent niet dat de eerste christelijke gemeenten perfect waren. Als je de rest van het Nieuwe Testament leest, ontdek je al snel ruzies, misverstanden en problemen.

Kerken bestaan uit mensen.

En mensen kunnen elkaar teleurstellen.

Maar Gods bedoeling blijft hetzelfde: geloof is persoonlijk, maar het is niet bedoeld om geïsoleerd te beleven.

Soms moet jij de eerste stap zetten

Wanneer je eenzaam bent, is het begrijpelijk dat je hoopt dat iemand anders jou opmerkt.

Dat iemand jou uitnodigt.

Dat iemand jou een bericht stuurt.

Dat iemand naast jou gaat zitten.

En soms gebeurt dat.

Maar soms niet.

Dan kan een moeilijke vraag nodig zijn: wacht ik alleen tot iemand mij vindt, of durf ik zelf ook een stap naar iemand toe te zetten?

Dat kan heel klein beginnen.

Stuur iemand een bericht.

Vraag of iemand koffie met je wil drinken.

Ga na een kerkdienst niet meteen naar huis.

Vraag iemand of die samen iets wil doen.

Vertel een betrouwbaar persoon eerlijk dat je je de laatste tijd alleen voelt.

Dat garandeert niet dat iedere poging lukt.

Misschien zegt iemand een keer nee.

Misschien ontstaat er niet meteen een diepe vriendschap.

Maar verbondenheid ontstaat bijna altijd doordat iemand ergens een eerste stap zet.

En soms moet jij die persoon zijn.

Kijk ook eens wie er naast jou alleen staat

Er gebeurt iets bijzonders wanneer je niet alleen meer vraagt: Wie ziet mij?, maar ook: Wie zie ik?

Misschien staat er iemand vlakbij die hetzelfde voelt als jij.

Iemand die ook wacht op een uitnodiging.

Iemand die ook bang is om de eerste stap te zetten.

Iemand die ook denkt: Ze zitten vast niet op mij te wachten.

Jezus keek vaak juist naar mensen die anderen voorbijliepen.

Hij zag Zacheüs in de boom.

Hij sprak met de Samaritaanse vrouw bij de waterput.

Hij raakte mensen aan die door anderen werden vermeden.

Hij at met mensen op wie anderen neerkeken.

Jezus zag niet alleen de mensen in het midden van de groep.

Hij zag ook degenen aan de rand.

Misschien kun jij dat ook leren.

Je hoeft niet door iedereen geliefd te worden

Eenzaamheid kan ervoor zorgen dat je heel hard gaat proberen om erbij te horen.

Je past je aan.

Je zegt dingen die je eigenlijk niet vindt.

Je doet mee met dingen waar je je niet prettig bij voelt.

Je verbergt je geloof.

Je probeert grappiger, interessanter of aantrekkelijker te zijn.

Alles om maar geaccepteerd te worden.

Maar echte verbondenheid vraagt niet dat je jezelf verliest.

Een vriendschap waarin je voortdurend iemand anders moet spelen, kan je zelfs nog eenzamer maken.

Want mensen kennen dan niet jou.

Ze kennen de versie van jezelf die jij hun laat zien omdat je bang bent dat de echte jij niet genoeg is.

Je hoeft niet door iedereen gekozen te worden.

Je hebt mensen nodig bij wie je steeds meer kunt leren om eerlijk jezelf te zijn.

God kan mensen gebruiken om Zijn liefde zichtbaar te maken

In deel 2 zagen we dat God jou ziet.

In deel 3 zagen we dat Jezus weet wat eenzaamheid is.

Maar God wil Zijn liefde vaak ook zichtbaar maken door andere mensen heen.

Door iemand die belt op precies het goede moment.

Door een vriend die blijft luisteren.

Door iemand die voor je bidt.

Door iemand die je uitnodigt terwijl je dacht dat niemand aan je dacht.

En soms wil God Zijn liefde juist door jou zichtbaar maken voor iemand anders.

Daarom zegt Jezus: “Ik geef jullie een nieuwe opdracht: houd van elkaar. Jullie moeten net zoveel van elkaar houden als Ik van jullie gehouden heb.” (Johannes 13:34)

Misschien kunnen wij niet iemands hele eenzaamheid oplossen.

Maar we kunnen wel besluiten dat iemand zich vandaag door ons iets minder onzichtbaar voelt.

Verbondenheid begint niet bij veel mensen

Misschien heb je geen grote vriendengroep.

Dat hoeft ook niet.

De Bijbel zegt nergens dat een succesvol leven betekent dat je door zoveel mogelijk mensen geliefd moet worden.

Soms kan één echte vriend meer betekenen dan honderd oppervlakkige contacten.

Iemand bij wie je kunt zeggen: “Vandaag gaat het niet zo goed.”

Iemand die weet wanneer je stil bent.

Iemand met wie je kunt lachen.

Iemand met wie je kunt bidden.

Iemand die je soms de waarheid vertelt wanneer je die nodig hebt.

En iemand voor wie jij hetzelfde kunt zijn.

Dat is verbondenheid.

Niet zoveel mogelijk mensen verzamelen.

Maar leren om werkelijk samen te leven.

Om over na te denken

Heb jij mensen bij wie je werkelijk jezelf durft te zijn?

Zijn er ervaringen waardoor je het moeilijk vindt om anderen te vertrouwen?

Wacht jij vooral tot anderen contact met jou zoeken, of zou je zelf ergens een kleine eerste stap kunnen zetten?

En kijk eens om je heen: is er iemand die misschien wacht tot iemand hém of háár opmerkt?

Gebed

Here God,

U heeft mij gemaakt om niet alleen met U, maar ook met andere mensen verbonden te zijn.
U weet hoe moeilijk ik dat soms vind.
Help mij om mensen te vinden bij wie ik eerlijk mezelf kan zijn.
Geef mij wijsheid om te weten wie ik kan vertrouwen en moed om zelf kleine stappen naar anderen te zetten.
Open mijn ogen voor mensen die zich alleen of buitengesloten voelen.
Leer mij om niet alleen te verlangen naar een goede vriend, maar zelf ook een goede vriend te zijn.‘
Laat Uw liefde zichtbaar worden in de manier waarop wij met elkaar omgaan.

In Jezus’ naam,

Amen.

Onthoud dit

God heeft je niet gemaakt om het leven alleen te dragen. We hebben elkaar nodig: om samen te lachen, samen te geloven, elkaar overeind te helpen en bij elkaar te blijven wanneer het leven moeilijk wordt.

In deel 5 – Van eenzaamheid naar verbondenheid brengen we alles bij elkaar. Wat kun je concreet doen wanneer eenzaamheid onderdeel van je leven is geworden? We kijken naar kleine stappen die je zelf kunt zetten, hoe je gezonde verbinding kunt zoeken en hoe je vanuit Gods liefde kunt leren om niet alleen te wachten tot iemand jou ziet, maar ook zelf anderen te zien