1. Eenzaam: ook als je niet alleen bent

Je kunt alleen thuis zitten en je helemaal niet eenzaam voelen.

Maar je kunt ook midden tussen andere mensen staan en je verschrikkelijk alleen voelen.

Misschien heb je vrienden. Misschien zit je op school tussen tientallen anderen, werk je met collega’s of woon je samen met je gezin. Je telefoon staat vol contacten en via sociale media zie je voortdurend wat andere mensen doen.

En toch kan er vanbinnen iets ontbreken.

Het gevoel dat niemand je werkelijk kent. Dat niemand ziet wat er achter je glimlach gebeurt. Dat je er wel bij bent, maar er toch niet echt bij hoort.

Eenzaamheid heeft dus niet alleen te maken met hoeveel mensen er om je heen zijn. Het gaat veel dieper.

Alleen zijn en eenzaam zijn, zijn niet hetzelfde

Alleen zijn hoeft helemaal niet verkeerd te zijn. Soms hebben we stilte nodig. Jezus zocht die stilte zelfs bewust op.

“Maar Jezus ging vaak naar eenzame plaatsen om te bidden.” (Lukas 5:16)

Jezus trok Zich soms terug uit de drukte om alleen met Zijn Vader te zijn. Alleen zijn kan rust geven. Het kan een moment zijn waarop je nadenkt, bidt of gewoon even niets hoeft.

Eenzaamheid is anders.

Eenzaamheid ontstaat wanneer je verlangt naar verbinding, maar die niet ervaart. Je wilt gekend, begrepen of geliefd worden, maar ergens voelt het alsof er een afstand blijft bestaan tussen jou en anderen.

Misschien herken je gedachten als:

“Niemand begrijpt mij echt.”

“Als ik er morgen niet zou zijn, zou iemand mij dan missen?”

“Iedereen lijkt iemand te hebben. Waarom ik niet?”

“Ik hoor nergens echt bij.”

“Als mensen zouden weten hoe ik werkelijk ben, zouden ze mij dan nog willen?”

Dat zijn pijnlijke gedachten. En de Bijbel doet niet alsof zulke gevoelens niet bestaan.

Ook mensen in de Bijbel waren eenzaam

Soms krijgen we het idee dat mensen in de Bijbel geestelijke helden waren die altijd sterk geloofden. Maar als je hun verhalen werkelijk leest, ontdek je iets anders.

Ook zij kenden momenten waarop ze zich verlaten en alleen voelden.

David schreef: “Ik kijk om mij heen, maar niemand wil mij helpen. Ik kan nergens heen. Niemand maakt zich druk om mij.” (Psalm 142:5)

Dat is geen nette, vrome uitspraak. David zegt eigenlijk gewoon: Niemand geeft om mij.

Misschien heb jij dat nooit hardop gezegd. Misschien zou je het zelfs niet durven zeggen. Maar misschien heb je het wel gevoeld.

De Bijbel laat Davids woorden gewoon staan.

God veroordeelt hem er niet om.

Ook Elia kende diepe eenzaamheid. Hij had kort daarvoor iets ongelooflijks meegemaakt. Op de berg Karmel had God laten zien dat Hij werkelijk God was. Je zou verwachten dat Elia daarna sterker dan ooit zou zijn.

Maar kort daarna vluchtte hij voor zijn leven. Hij ging alleen de woestijn in en zakte volledig in elkaar.

Later zei hij tegen God: “Ik ben de enige die overgebleven is.” (1 Koningen 19:10)

Elia dacht dat hij alleen stond.

Dat bleek niet eens helemaal waar te zijn. Er waren nog anderen die God trouw waren gebleven. Maar zijn gevoel van eenzaamheid was wel echt.

Dat is belangrijk.

Want gevoelens vertellen ons niet altijd precies hoe de werkelijkheid is. Maar dat betekent niet dat de gevoelens zelf niet echt zijn.

Waarom doet eenzaamheid zoveel pijn?

Al op de eerste bladzijden van de Bijbel staat iets opvallends.

God had de mens gemaakt. Alles was goed. Er was geen zonde, geen ziekte, geen ruzie en geen dood.

En toch zei God: “Het is niet goed dat de mens alleen is.” (Genesis 2:18)

Dat zegt iets belangrijks over hoe wij gemaakt zijn.

Wij zijn gemaakt voor verbondenheid.

In de eerste plaats met God, maar ook met andere mensen.

We willen niet alleen dat iemand onze naam kent. We verlangen ernaar dat iemand ons kent. Dat iemand weet wat ons blij maakt, waar we bang voor zijn, waar we van dromen en waar we mee worstelen.

We willen ergens bij horen.

Daarom kan afwijzing zo diep pijn doen. Daarom kan het pijn doen wanneer niemand vraagt hoe het werkelijk met je gaat. Daarom kun je je eenzaam voelen wanneer je op sociale media ziet dat anderen samen iets leuks doen waarvoor jij niet bent gevraagd.

Dat verlangen naar verbinding betekent niet dat er iets mis met je is.

Het hoort bij mens-zijn.

Verbonden en toch alleen

We leven in een vreemde tijd.

Nooit eerder was het zo gemakkelijk om contact met andere mensen te hebben. Binnen enkele seconden kun je iemand een bericht sturen. Je kunt honderden of duizenden mensen volgen. Je kunt de hele dag zien wat anderen eten, waar ze naartoe gaan, met wie ze omgaan en hoe gelukkig ze lijken te zijn.

Maar dat betekent niet automatisch dat we elkaar werkelijk kennen.

Je kunt tientallen reacties krijgen op een foto en toch niemand hebben aan wie je durft te vertellen dat je die avond hebt gehuild.

Je kunt in een groepsapp zitten en je toch buitengesloten voelen.

Je kunt voortdurend berichten ontvangen en toch verlangen naar één persoon die vraagt: “Hoe gaat het écht met je?”

Sociale media kunnen verbinding geven, maar ze kunnen ook iets anders doen: ons voortdurend laten vergelijken.

Je ziet de leukste momenten uit het leven van anderen en vergelijkt die met wat jij vanbinnen voelt.

Dan lijkt het alsof iedereen vrienden heeft.

Iedereen geliefd is.

Iedereen ergens bij hoort.

Behalve jij.

Maar je ziet maar een klein gedeelte van hun werkelijkheid.

Die persoon die op een foto tussen tien vrienden staat, kan zich diezelfde avond net zo eenzaam voelen als jij.

Soms verbergen we onze eenzaamheid

Er is nog iets waardoor eenzaamheid zichzelf kan versterken.

We schamen ons ervoor.

Je wilt misschien niet zeggen: “Ik ben eenzaam.”

Want wat zullen anderen denken?

Dat je geen vrienden kunt maken? Dat niemand je aardig vindt? Dat je sociaal niet goed genoeg bent?

Dus doe je alsof alles goed gaat.

Je lacht.

Je praat mee.

Je plaatst misschien zelfs vrolijke foto’s.

En ondertussen weet niemand wat er werkelijk in je omgaat.

Daardoor ontstaat een pijnlijke cirkel: je verlangt ernaar gekend te worden, maar uit angst voor afwijzing laat je anderen niet zien wat er werkelijk in je leeft.

Hoe minder mensen van je echte gevoelens weten, hoe onzichtbaarder je je kunt gaan voelen.

God schrikt niet van wat je voelt

Misschien denk je dat je als christen eigenlijk niet eenzaam zou mogen zijn.

God is toch bij je?

Ja.

Maar dat betekent niet dat eenzaamheid ineens niet meer bestaat.

David kende God en voelde zich soms alleen.

Elia kende God en voelde zich alleen.

Jeremia kende God en voelde zich alleen.

Zelfs Jezus zou later ervaren wat het betekende om verlaten en afgewezen te worden.

De Bijbel zegt dus niet: “Als je genoeg geloof hebt, voel je je nooit meer eenzaam.”

De Bijbel nodigt je juist uit om eerlijk te zijn.

Je hoeft tegen God niet te zeggen: “Het gaat prima.”

als dat niet zo is.

Je mag zeggen:

“Heer, ik voel me alleen.”

“Ik mis iemand die mij begrijpt.”

“Ik voel me buitengesloten.”

“Ik weet niet waar ik bij hoor.”

“Ik heb mensen om mij heen, maar toch voel ik mij alleen.”

God kent die gedachten al.

Je hoeft ze niet voor Hem te verbergen.

Eenzaamheid vertelt je niet hoeveel je waard bent

Eenzaamheid kan je iets laten geloven wat niet waar is.

Niemand kiest mij, dus ik zal wel niet belangrijk zijn.

Niemand vraagt naar mij, dus ik doe er blijkbaar niet toe.

Ik hoor nergens bij, dus er zal wel iets mis met mij zijn.

Maar jouw waarde wordt niet bepaald door hoeveel vrienden je hebt, hoeveel berichten je krijgt of hoeveel mensen jou uitnodigen.

De Bijbel laat iets heel anders zien.

Er is Iemand die jou al zag voordat anderen jou opmerkten.

Iemand die jouw gedachten kent die je nooit aan iemand hebt verteld.

Iemand die ziet wanneer je alleen zit terwijl niemand anders weet hoe je je voelt.

David zegt tegen God: “U weet alles van mij. U weet het als ik zit en als ik opsta. U weet van veraf wat ik denk.” (Psalm 139:1-2)

Dat neemt niet automatisch alle eenzaamheid weg.

Maar het betekent wel dat één van de donkerste gedachten die eenzaamheid je kan influisteren niet waar is:

Niemand ziet mij.

God ziet je.

En in het volgende deel gaan we juist daar dieper op in.

Want in de Bijbel staat het verhaal van iemand die zich afgewezen, alleen en vergeten voelde. Ze vluchtte de woestijn in en dacht waarschijnlijk dat niemand zich nog om haar bekommerde.

Daar ontmoette ze God.

En ze gaf Hem een bijzondere naam: “U bent de God die mij ziet.” (Genesis 16:13)

Om over na te denken

Wanneer voel jij je het meest eenzaam?

Is dat wanneer je werkelijk alleen bent, of juist wanneer je tussen andere mensen bent?

Zijn er gevoelens die je voor anderen verborgen houdt omdat je bang bent voor wat ze ervan zullen vinden?

En als je werkelijk zou geloven dat God precies ziet wat er in jou omgaat, wat zou je Hem dan willen vertellen?

Gebed

Here God,

Soms voel ik mij alleen, ook als er mensen om mij heen zijn. U weet wat ik denk en wat ik voel, ook wanneer ik het aan niemand vertel. Help mij om eerlijk tegen U te zijn. Laat mij ontdekken dat mijn waarde niet wordt bepaald door hoeveel mensen mij zien of aandacht voor mij hebben. Help mij om te begrijpen dat U mij kent en dat ik voor U belangrijk ben. En laat mij ook mensen zien die zich misschien net zo alleen voelen als ik.

In Jezus’ naam,

Amen.

Onthoud dit

Eenzaamheid zegt: “Niemand ziet mij.”
God zegt: “Ik zie jou.”

In deel 2 – Ziet God mij als niemand mij ziet? ontdekken we aan de hand van het verhaal van Hagar wat het betekent dat God juist iemand opzoekt die zich afgewezen, vergeten en alleen voelt.