Deel 4 – Waarom lijken Bijbelteksten elkaar soms tegen te spreken?

Spreekt de Bijbel zichzelf tegen?

Misschien heb je het weleens gehoord.

De één zegt dat de Bijbel vol tegenstrijdigheden staat.

De ander beweert juist dat de Bijbel één geheel vormt.

Wie heeft er gelijk?

Wanneer je de Bijbel vluchtig leest, lijken sommige teksten inderdaad met elkaar in strijd te zijn. Maar schijn bedriegt vaak. Net zoals twee getuigen hetzelfde ongeluk vanuit een andere hoek kunnen beschrijven, laten Bijbelschrijvers soms verschillende kanten van dezelfde waarheid zien.

Dat maakt de Bijbel niet onbetrouwbaar. Het maakt hem juist rijker.

De Bijbel is één geheel

God spreekt niet vandaag dit en morgen precies het tegenovergestelde.

De Bijbel zegt: “God is geen man, dat Hij liegen zou, of een mensenkind, dat Hij ergens berouw over zou hebben.” (Numeri 23:19)

En Jakobus schrijft: “Bij Hem is geen verandering of schaduw van omkeer.” (Jakobus 1:17)

Als God niet verandert, dan verandert Zijn waarheid ook niet.

Wanneer twee teksten elkaar lijken tegen te spreken, is dat een uitnodiging om verder te onderzoeken.

Kijk altijd naar de context

Vaak ontstaat een schijnbare tegenstelling doordat een tekst uit zijn verband wordt gehaald.

Neem bijvoorbeeld de woorden van Jezus: “Oordeel niet, opdat u niet geoordeeld wordt.” (Mattheüs 7:1)

Sommigen concluderen hieruit dat christenen nooit iets verkeerd mogen noemen.

Maar een paar verzen verder zegt Jezus: “Pas op voor de valse profeten…” (Mattheüs 7:15)

En even later: “Aan hun vruchten zult u hen herkennen.” (Mattheüs 7:16)

Dat vraagt juist om onderscheidingsvermogen.

Jezus verbiedt dus geen eerlijk oordeel. Hij waarschuwt tegen een hooghartige en veroordelende houding.

De context maakt het verschil.

Elke schrijver heeft zijn eigen invalshoek

God gebruikte gewone mensen om de Bijbel te schrijven.

Mattheüs schreef vooral voor Joden.

Lukas richtte zich meer op niet-Joden.

Johannes legt veel nadruk op wie Jezus is.

Paulus schreef brieven aan gemeenten met heel verschillende problemen.

Daarom leggen schrijvers soms andere accenten, zonder elkaar tegen te spreken.

Samen vormen ze een compleet beeld.

Geloof of goede werken?

Eén van de bekendste voorbeelden is Paulus en Jakobus.

Paulus schrijft: “Alleen door geloof worden wij vrijgesproken van onze schuld. Niet door ons aan de wet te houden.“ (Romeinen 3:28)

Maar Jakobus zegt: “Zo zie je dus nu dat mensen niet alleen moeten geloven, maar dat geloof ook laten zien door wat ze doen!” (Jakobus 2:24)

Op het eerste gezicht lijkt dat een tegenstelling.

Toch spreken beide schrijvers over iets anders.

Paulus legt uit dat wij onszelf niet kunnen redden door goede werken.

Jakobus laat zien dat echt geloof altijd zichtbaar wordt in ons leven.

Met andere woorden:

Goede werken redden ons niet, maar een levend geloof blijft ook niet zonder goede werken.

De twee teksten vullen elkaar juist prachtig aan.

Laat moeilijke teksten uitleggen door duidelijke teksten

Soms stuiten we op een Bijbelgedeelte dat lastig te begrijpen is.

Begin dan niet met allerlei ingewikkelde verklaringen.

Vraag eerst: Wat zegt de rest van de Bijbel hierover?

Duidelijke teksten helpen moeilijke teksten verklaren.

Dat is precies waarom we in deel 2 leerden dat de Bijbel zijn eigen uitlegger is.

Bid om wijsheid

Bijbelstudie is meer dan kennis verzamelen.

We hebben Gods leiding nodig.

Jakobus moedigt ons daarom aan: “En als iemand van u in wijsheid tekortschiet, laat hij die dan vragen aan God, Die aan ieder overvloedig geeft…” (Jakobus 1:5)

God belooft wijsheid aan mensen die Hem oprecht zoeken.

Dat betekent niet dat we direct alles begrijpen.

Maar wel dat God ons stap voor stap wil leiden.

Wees geduldig

Sommige vragen worden niet in één avond opgelost.

Dat is helemaal niet erg.

Ook de discipelen begrepen tijdens Jezus’ leven lang niet alles.

Pas later vielen veel puzzelstukjes op hun plaats.

Jezus zei: “Wanneer echter Die komt, de Geest van de waarheid, zal Hij je de weg wijzen in heel de waarheid.” (Johannes 16:13)

God neemt de tijd om ons te onderwijzen.

Wij mogen daarom ook geduldig zijn.

Samenvatting

Schijnbare tegenstrijdigheden zijn vaak geen fouten in de Bijbel, maar het gevolg van een onvolledig beeld.

Lees daarom altijd de context.

Vergelijk verschillende Bijbelgedeelten met elkaar.

Houd rekening met het doel van de schrijver.

En bid om wijsheid.

Wie de Bijbel zorgvuldig onderzoekt, ontdekt steeds meer hoe wonderlijk goed alle boeken op elkaar aansluiten.

Onthoud dit

Een moeilijke Bijbeltekst is geen reden om de Bijbel te wantrouwen, maar een uitnodiging om verder te onderzoeken. Gods waarheid spreekt zichzelf nooit tegen.

Denk er eens over na

• Ben jij weleens een Bijbeltekst tegengekomen die je moeilijk vond?
• Neem jij de tijd om verder te zoeken als iets onduidelijk is?
• Zou het kunnen dat een schijnbare tegenstelling juist een diepere waarheid laat zien?

Gebed

Hemelse Vader,

Dank U voor Uw betrouwbare Woord.

Help mij om niet te snel conclusies te trekken wanneer ik iets niet begrijp. Geef mij geduld om verder te zoeken en wijsheid om Uw waarheid steeds beter te leren kennen.

Wilt U mij leiden door Uw Heilige Geest, zodat ik Uw Woord niet alleen begrijp, maar ook in mijn leven toepas.

In de naam van Jezus.

Amen.

Volgende keer: In deel 5 ontdekken we waarom de Bijbel zoveel verschillende soorten teksten bevat en hoe je geschiedenis, poëzie, profetie en gelijkenissen op de juiste manier leest.