
Deel 12 – De gouden kandelaar: leven in het licht
Sleuteltekst
“Jezus zei tegen de mensen: ‘IK BEN het Licht voor de wereld. Als je Mij volgt, zul je nooit meer in het donker hoeven te leven. Je zult leven in het licht dat leven geeft.’” (Johannes 8:12)
We zijn het heilige binnengegaan.
Aan de rechterkant staat de tafel met de twaalf toonbroden.
Daar ontdekten we dat God ons onderweg naar Zijn troon niet alleen vergeeft en reinigt, maar ook voedt.
Nu draaien we ons om.
Aan de linkerkant staat een indrukwekkend voorwerp van zuiver goud.
De zevenarmige kandelaar.
Zeven lampen branden voortdurend.
En dat licht is onmisbaar.
Want in het heilige zijn geen ramen.
Zonder de kandelaar zou de priester in het donker staan.
Hij zou de tafel met de toonbroden niet goed kunnen zien.
Hij zou zijn dienst niet kunnen uitvoeren.
Alles wat zich in het heilige bevindt, wordt zichtbaar door het licht.
En daarmee geeft God ons opnieuw een prachtige les over het verlossingsplan.
Wij hebben het Brood nodig.
Maar wij hebben ook Licht nodig.
En opnieuw leidt het heiligdom ons naar Jezus.
Een kandelaar van zuiver goud
God gaf Mozes nauwkeurige aanwijzingen: “Maak een kandelaar van zuiver goud. De kandelaar moet uit één stuk goud worden gehamerd.” (Exodus 25:31)
De kandelaar werd dus niet uit verschillende losse onderdelen samengesteld.
Hij werd uit één stuk zuiver goud gemaakt.
Vanuit de middelste stam liepen zes zijarmen, drie aan iedere kant.
Samen met de middelste stam ontstonden zeven lichtpunten.
“Maak er zeven lampen voor. Zet die lampen zo neer dat ze hun licht naar voren laten schijnen.” (Exodus 25:37)
Zeven lampen.
In de Bijbel zien we het getal zeven vaak terug in verband met volledigheid en Gods voltooide werk.
Zeven scheppingsdagen.
De zevende dag als sabbat.
Zeven lampen.
Later zien we in Openbaring opnieuw zeven vurige lampen voor Gods troon.
Er was geen ander licht
Dit is belangrijk.
Het heilige had geen ramen waardoor zonlicht naar binnen kon vallen.
De priester kon niet zeggen: vandaag heb ik de kandelaar niet nodig, want buiten schijnt de zon.
Het licht kwam van de kandelaar.
Dat is een krachtig geestelijk beeld.
Wij kunnen proberen waarheid te vinden door menselijke wijsheid.
Door filosofie.
Door wetenschap.
Door traditie.
Door onze eigen gevoelens.
Door wat de meerderheid vindt.
Al die dingen kunnen bepaalde kennis opleveren.
Maar wanneer het gaat om de diepste vragen over God, zonde, verlossing en eeuwig leven, hebben wij licht nodig dat van God komt.
De wereld ligt in geestelijke duisternis
De Bijbel gebruikt duisternis vaak als beeld voor een wereld die God niet werkelijk kent.
Jesaja profeteerde: “Kijk, er ligt duisternis over de aarde en donkerheid over de volken.” (Jesaja 60:2)
Dat betekent niet dat mensen zonder God niets goeds kunnen begrijpen of doen.
Maar het betekent wel dat de zonde ons beeld van God en van onszelf heeft verduisterd.
Sinds Eden wordt de mens geconfronteerd met de leugen van de slang.
“Is het echt zo dat God heeft gezegd…?” (Genesis 3:1)
Daar begon de aanval.
Twijfel aan Gods Woord.
Twijfel aan Gods goedheid.
Twijfel aan Gods karakter.
En die duisternis bestaat nog steeds.
Satan wil vooral ons beeld van God verduisteren
Denk terug aan wat de slang tegen Eva deed.
Hij beweerde in feite dat God iets goeds voor haar achterhield.
God zou niet volledig betrouwbaar zijn.
Hij zou haar vrijheid beperken.
Hij zou haar klein willen houden.
Sindsdien is één van Satans belangrijkste strategieën hetzelfde gebleven: een verkeerd beeld van God geven.
Een harde God.
Een afstandelijke God.
Een God die vooral regels geeft.
Een God die wacht tot je een fout maakt.
Een God die mensen graag straft.
Of juist het tegenovergestelde: een onpersoonlijke goddelijke kracht die niets geeft om waarheid, gerechtigheid of zonde.
Beide beelden missen wie de God van de Bijbel werkelijk is.
Daarom hebben wij licht nodig.
Jezus komt als Licht in de duisternis
Johannes begint zijn evangelie met Jezus.
Hij schrijft: “In Hem was leven. En dat leven was het licht voor de mensen. Het licht schijnt in het donker. En het donker heeft het niet kunnen uitdoven.” (Johannes 1:4-5)
Dat is precies wat bij de menswording gebeurde.
De wereld kende God niet meer zoals Hij werkelijk is.
Toen kwam Jezus.
Niet alleen om ons te vertellen wie God is.
Maar om het ons te laten zien.
Jezus zegt: “Wie Mij heeft gezien, heeft de Vader gezien.” (Johannes 14:9)
Wil je weten hoe God met zondaren omgaat?
Kijk naar Jezus.
Wil je weten hoe God tegenover zieken staat?
Kijk naar Jezus.
Wil je weten hoe God naar kinderen kijkt?
Kijk naar Jezus.
Wil je weten hoe God reageert op verdriet?
Kijk naar Jezus.
Wil je weten hoe ver Gods liefde gaat?
Kijk naar Jezus aan het kruis.
Jezus is het Licht dat Gods karakter zichtbaar maakt.
De kandelaar verlichtte ook het brood
Er zit iets moois in de plaatsing van de voorwerpen.
Aan de ene kant staat de kandelaar.
Aan de andere kant ligt het brood.
Het licht schijnt op het heilige en maakt ook de tafel zichtbaar.
Dat past prachtig bij wat we in het vorige deel zagen.
We hebben Gods Woord.
Maar om Gods Woord werkelijk te begrijpen, hebben we geestelijk licht nodig.
De psalmdichter zegt: “Uw woord is een lamp voor mijn voet en een licht op mijn pad.” (Psalm 119:105)
Gods Woord geeft licht.
Maar de Bijbel leert ook dat de Heilige Geest ons helpt dat Woord te begrijpen.
De olie hield de lampen brandend
De lampen brandden niet vanzelf.
Er was olie nodig.
God zei: “Laat de Israëlieten zuivere olijfolie naar je toe brengen voor de lampen, zodat die voortdurend kunnen blijven branden.” (Exodus 27:20)
Olie speelt in de Bijbel op verschillende plaatsen een bijzondere rol.
Koningen en priesters werden met olie gezalfd.
En het Nieuwe Testament verbindt zalving met de Heilige Geest.
Jezus zegt bijvoorbeeld: “De Geest van de Heer is op Mij, omdat Hij Mij heeft gezalfd.” (Lukas 4:18)
Daarom is het heel passend om in de olie van de kandelaar een beeld te zien van het werk van de Heilige Geest.
De lamp geeft licht.
Maar de olie houdt het vuur brandend.
Openbaring verbindt de lampen met Gods Geest
In Openbaring wordt deze verbinding nog opvallender.
Johannes ziet Gods troon en schrijft: “Voor de troon brandden zeven vurige fakkels. Dat zijn de zeven Geesten van God.” (Openbaring 4:5)
De uitdrukking zeven Geesten van God betekent niet dat er zeven verschillende Heilige Geesten zijn.
Het beeld wijst op de volheid van Gods Geest.
Opnieuw zien we zeven lampen.
Opnieuw licht.
Opnieuw Gods aanwezigheid.
De aardse kandelaar was dus veel meer dan decoratie.
Hij wees naar een hemelse werkelijkheid.
De Heilige Geest wijst naar Jezus
Wat doet de Heilige Geest?
Jezus legt dat Zelf uit: “Hij zal Mij eren, want Hij zal jullie vertellen wat Hij van Mij hoort.” (Johannes 16:14)
De Heilige Geest vestigt de aandacht niet op Zichzelf.
Hij wijst naar Christus.
Dat past prachtig bij de kandelaar.
Het licht maakt zichtbaar wat zich in het heilige bevindt.
Zo verlicht de Heilige Geest ons verstand zodat wij Jezus steeds beter leren kennen.
Zonder de Geest kan de Bijbel een gesloten boek blijven
Je kunt de Bijbel bestuderen als geschiedenis.
Je kunt Hebreeuws en Grieks leren.
Je kunt profetische tijdlijnen uit je hoofd kennen.
Je kunt iedere leerstelling correct formuleren.
En toch kun je het belangrijkste missen.
De religieuze leiders in Jezus’ tijd kenden de Schriften uitstekend.
Toch zei Jezus tegen hen: “Jullie onderzoeken de Boeken, omdat jullie denken dat jullie daardoor eeuwig leven hebben. Maar juist die Boeken vertellen over Mij. Toch willen jullie niet bij Mij komen om leven te krijgen.” (Johannes 5:39-40)
Ze hadden de tekst.
Maar ze herkenden het Licht niet toen Hij voor hen stond.
Dat is een ernstige waarschuwing.
Kennis alleen verandert het hart niet
We zijn bezig met een diepgaande Bijbelstudieserie.
Dat is prachtig.
We ontdekken steeds meer verbanden.
Maar er bestaat ook een gevaar.
Dat het heiligdom alleen interessante kennis wordt.
Dat we precies weten waar ieder voorwerp stond.
Dat we alle symboliek kennen.
Dat we de profetieën kunnen uitleggen.
Maar het doel van het heiligdom is niet dat we indrukwekkende kennis verzamelen.
Het doel is dat we Jezus leren kennen en steeds dichter bij God komen.
Paulus schrijft: “Kennis maakt trots, maar liefde bouwt op.” (1 Korintiërs 8:1)
Waarheid moet niet alleen ons hoofd vullen.
Ze moet ons hart veranderen.
Bid om licht
Daarom is het goed om vóór het lezen van de Bijbel te bidden.
David bad: “Open mijn ogen, zodat ik de wonderlijke dingen in uw wet zie.” (Psalm 119:18)
Wat een eenvoudig gebed.
Open mijn ogen.
De woorden staan er al.
Maar wij hebben God nodig om werkelijk te zien.
Ook Jezus beloofde: “De Helper, de Heilige Geest, die de Vader in mijn naam zal sturen, zal jullie alles leren.” (Johannes 14:26)
Bijbelstudie en gebed horen daarom bij elkaar.
De priester moest de lampen verzorgen
De lampen moesten blijven branden.
Ze werden niet één keer aangestoken en daarna vergeten.
De priester verzorgde ze voortdurend.
“Aäron moet ervoor zorgen dat de lampen van de avond tot de morgen voor de Heer blijven branden.” (Exodus 27:21)
Dat geeft ons opnieuw een mooi geestelijk principe.
Ons leven met God kan niet alleen bestaan uit één ervaring uit het verleden.
Misschien heb je ooit een moment gehad waarop je Gods aanwezigheid heel sterk ervoer.
Misschien was je bij je doop vol enthousiasme.
Misschien ontdekte je ooit een Bijbelse waarheid die alles veranderde.
Prachtig.
Maar een lamp heeft voortdurend olie nodig.
Je kunt niet leven op het licht van gisteren
Zoals we bij het brood zagen dat we dagelijks voedsel nodig hebben, zien we bij de kandelaar dat we voortdurend Gods Geest nodig hebben.
Een christelijk leven kan langzaam uitdoven wanneer we niet meer verbonden blijven met God.
Niet omdat God ons zomaar verlaat.
Maar omdat we proberen te leven op geestelijke ervaringen uit het verleden.
Paulus zegt: “Laat je steeds vullen met de Geest.” (Efeziërs 5:18)
Steeds opnieuw.
Niet één keer.
Een voortdurend leven in afhankelijkheid van God.
Het licht onthult ook wat verkeerd is
Licht is niet altijd comfortabel.
Wanneer je een kamer binnenkomt die lang donker is geweest en je doet het licht aan, zie je ineens het stof.
Het licht veroorzaakt het vuil niet.
Het maakt zichtbaar wat er al was.
Zo werkt Gods Geest ook.
Jezus zegt over de Heilige Geest: “Als Hij komt, zal Hij de wereld laten zien wat zonde, rechtvaardigheid en oordeel is.” (Johannes 16:8)
De Geest troost.
Maar Hij overtuigt ook.
Hij laat zien waar we verkeerde keuzes maken.
Niet om ons te vernietigen.
Maar om ons te reinigen.
Licht en het wasvat horen daarom bij elkaar
Nu zien we opnieuw hoe mooi de onderdelen van het heiligdom samenhangen.
Het wasvat sprak over reiniging.
De kandelaar spreekt over licht.
Maar je kunt alleen reinigen wat je eerst ziet.
De Heilige Geest laat ons zien wat niet bij God past.
En daarna leidt Hij ons naar Jezus voor vergeving en verandering.
Daarom is overtuiging van zonde geen teken dat God je afwijst.
Het kan juist een teken zijn dat Zijn Geest aan je hart werkt.
Gods licht brengt geen wanhoop
Er is wel een belangrijk verschil tussen de stem van de Heilige Geest en de beschuldigingen van Satan.
Satan zegt: je hebt gezondigd, dus er is geen hoop voor jou.
De Heilige Geest zegt: dit is zonde, breng het naar Jezus.
Satan beschuldigt om je van God weg te drijven.
De Geest overtuigt om je naar God toe te brengen.
Satan zegt: verberg je.
God zegt: kom naar het Licht.
Johannes schrijft: “Als we in het licht leven, zoals Hij in het licht is, zijn we met elkaar verbonden. En het bloed van Jezus, zijn Zoon, reinigt ons van alle zonde.” (1 Johannes 1:7)
Zie je hoe alles weer samenkomt?
Licht.
Bloed.
Reiniging.
Christus.
Jezus zegt iets verrassends tegen Zijn volgelingen
Jezus zegt: “IK BEN het Licht voor de wereld.” (Johannes 8:12)
Maar later zegt Hij tegen Zijn leerlingen: “Jullie zijn het licht voor de wereld.” (Mattheüs 5:14)
Hoe kunnen beide waar zijn?
Wij zijn niet uit onszelf het Licht.
We weerspiegelen Zijn licht.
Zoals de maan geen eigen licht produceert maar het licht van de zon weerkaatst, mogen Gods kinderen iets van Christus zichtbaar maken.
Dat betekent dat de kandelaar niet alleen iets vertelt over wat God voor ons doet.
Hij vertelt ook iets over wat God door ons wil doen.
De kandelaren in Openbaring
Aan het begin van Openbaring ziet Johannes zeven gouden kandelaren.
Jezus legt Zelf uit wat ze betekenen: “De zeven kandelaren zijn de zeven gemeenten.” (Openbaring 1:20)
Dat is bijzonder.
Het beeld van de kandelaar wordt nu toegepast op Gods gemeente.
De gemeente is geroepen om licht te dragen.
Niet haar eigen licht.
Gods licht.
Niet menselijke ideeën.
Gods waarheid.
Niet om zichzelf groot te maken.
Maar om Christus zichtbaar te maken.
Waarom staat een lamp op een standaard?
Jezus zegt: “Niemand steekt een lamp aan en zet er daarna een pot overheen. Hij zet hem op een standaard, zodat iedereen in huis het licht kan zien.” (Mattheüs 5:15)
Licht is bedoeld om zichtbaar te zijn.
Dat betekent niet dat christenen luidruchtig of opdringerig moeten zijn.
Soms schijnt het sterkste licht juist door liefde.
Eerlijkheid.
Geduld.
Vergeving.
Zorg voor mensen die niemand ziet staan.
Moed om voor waarheid te kiezen.
Een leven waarin iets van Jezus zichtbaar wordt.
Licht en waarheid horen bij elkaar
We leven in een tijd waarin waarheid steeds vaker persoonlijk wordt gemaakt.
Dit is mijn waarheid.
Dat is jouw waarheid.
Maar Jezus zegt niet: Ik heb Mijn waarheid en jij hebt de jouwe.
Hij zegt: “IK BEN de Weg, de Waarheid en het Leven.” (Johannes 14:6)
Waarheid is uiteindelijk verbonden met wie God werkelijk is.
Daarom is licht zo belangrijk.
Licht maakt zichtbaar wat echt is.
Niet ieder licht komt van God
Hier moeten we nog iets belangrijks begrijpen.
Satan verschijnt niet altijd als duisternis.
Paulus waarschuwt: “Satan doet alsof hij een engel van het licht is.” (2 Korintiërs 11:14)
Dat maakt geestelijke misleiding gevaarlijk.
Iets kan liefdevol klinken.
Geestelijk voelen.
Bovennatuurlijk lijken.
Een indrukwekkende ervaring geven.
En toch niet van God komen.
Daarom hadden we in het heilige zowel brood als licht nodig.
Het Woord en de Geest horen bij elkaar.
De Geest van God zal nooit waarheid leren die in strijd is met het Woord dat Hij Zelf heeft geïnspireerd.
De Geest en het Woord werken samen
Sommige mensen leggen bijna alle nadruk op de Bijbel, maar weinig op de Heilige Geest.
Anderen leggen bijna alle nadruk op ervaringen van de Geest, maar weinig op de Bijbel.
Het heiligdom laat een prachtige balans zien.
Brood.
En licht.
Woord.
En Geest.
De Heilige Geest helpt ons het Woord te begrijpen.
En het Woord helpt ons geestelijke ervaringen te toetsen.
Die twee zijn geen concurrenten.
Ze komen van dezelfde God.
De zevenarmige kandelaar en Jezus
Er is nog iets moois aan de vorm.
Eén centrale stam.
Zes armen die daarmee verbonden zijn.
We moeten opnieuw voorzichtig zijn om geen betekenis in ieder detail te leggen die de Bijbel niet zelf geeft.
Maar het beeld doet wel denken aan Jezus’ woorden: “IK BEN de wijnstok en jullie zijn de takken. Als iemand in Mij blijft en Ik in hem, zal hij veel vrucht dragen. Want zonder Mij kunnen jullie niets doen.” (Johannes 15:5)
De armen kunnen niet los van het geheel functioneren.
En wij kunnen geen geestelijk licht verspreiden wanneer we los van Christus leven.
Zonder olie dooft de lamp
Dat is misschien één van de belangrijkste lessen van de kandelaar.
Een prachtige gouden lamp zonder olie geeft geen licht.
Je kunt een prachtige kerk hebben.
Een correcte geloofsleer.
Goede Bijbelstudies.
Een indrukwekkende organisatie.
Een mooie website.
Maar zonder Gods Geest wordt het uiteindelijk leeg.
Zacharia hoorde de woorden: “Niet door kracht en niet door geweld, maar door mijn Geest, zegt de Heer van de hemelse legers.” (Zacharia 4:6)
Gods werk kan uiteindelijk alleen door Gods kracht worden gedaan.
De wijze en dwaze meisjes
Jezus vertelt later een gelijkenis over tien meisjes die lampen hebben.
Alle tien wachten op de bruidegom.
Alle tien hebben een lamp.
Maar slechts vijf hebben voldoende olie.
Wanneer de bruidegom komt, blijkt het verschil.
Een lamp alleen is niet genoeg.
De gelijkenis uit Mattheüs 25 gaat over voorbereid zijn op de komst van Christus.
En opnieuw zien we de combinatie van lamp en olie.
Het is mogelijk om uiterlijk bij Gods volk te horen en toch innerlijk niet werkelijk door Zijn Geest geleid te worden.
Dat is een ernstige gedachte.
Je kunt olie niet lenen
In de gelijkenis vragen de dwaze meisjes olie aan de wijze meisjes.
Maar dat werkt niet.
Dat leert ons iets persoonlijks.
Je kunt niet leven op het geloof van iemand anders.
Niet op het geloof van je ouders.
Niet op het geloof van je partner.
Niet op het geloof van je kerk.
Niet op het geloof van een predikant.
Een ander kan je helpen.
Een ander kan je onderwijzen.
Maar niemand kan jouw persoonlijke relatie met God voor jou hebben.
Laat je lamp branden
De vraag is daarom niet alleen: ken ik de waarheid?
Maar ook: leef ik met Degene die de Waarheid is?
Is er olie?
Is er gebed?
Is er een open hart voor de Heilige Geest?
Sta ik God toe om mij te overtuigen?
Laat ik Hem mijn karakter veranderen?
Blijf ik verbonden met Jezus?
Dat is hoe de lamp blijft branden.
Het licht wordt steeds helderder
Spreuken zegt: “De weg van goede mensen is als het licht van de ochtend. Het wordt steeds helderder totdat het helemaal dag is.” (Spreuken 4:18)
Dat is een mooi beeld van geestelijke groei.
God laat ons niet noodzakelijk alles tegelijk zien.
Hij leidt stap voor stap.
Waarheid na waarheid.
Soms ontdekken we iets waarvan we ons afvragen hoe we het ooit hebben kunnen missen.
Dat is niet vreemd.
Als we bereid zijn te blijven leren, kan God steeds meer licht geven.
Maar licht brengt verantwoordelijkheid
Wanneer God ons iets laat zien, komt er ook een keuze.
Wat doen we ermee?
Jezus zegt: “Wie de waarheid doet, komt naar het licht.” (Johannes 3:21)
Waarheid is niet alleen iets om te begrijpen.
Het vraagt om een reactie.
Als God ons laat zien dat iets in ons leven moet veranderen, kunnen we het licht volgen.
Of we kunnen onze ogen sluiten.
Van de kandelaar naar het reukofferaltaar
We staan nu midden in het heilige.
Aan de ene kant ligt het brood.
Aan de andere kant brandt het licht.
Gods Woord en Gods Geest.
En beide trekken ons verder.
Naar het derde voorwerp.
Vlak voor het voorhangsel naar het allerheiligste staat het gouden reukofferaltaar.
Daar stijgt voortdurend een heerlijke geur omhoog.
Daar gaat het over gebed.
Voorbede.
En opnieuw over Jezus.
We komen steeds dichter bij Gods troon.
Maar voordat we verdergaan, kijken we nog één keer naar de zeven brandende lampen.
In een donkere ruimte.
Voortdurend gevoed met olie.
Het licht maakt alles zichtbaar.
En we horen Jezus zeggen: “IK BEN het Licht voor de wereld.” (Johannes 8:12)
Daarna horen we Hem tegen Zijn volgelingen zeggen: “Jullie zijn het licht voor de wereld.” (Mattheüs 5:14)
Eerst ontvangen we Zijn licht.
Daarna mogen we het weerspiegelen.
Dat is Gods bedoeling.
Een wereld in duisternis laten zien wie Hij werkelijk is.
Om over na te denken
- Waarom denk je dat God het heilige zonder natuurlijk licht liet verlichten door de kandelaar?
- Wat betekent Jezus’ uitspraak “IK BEN het Licht voor de wereld” voor jouw beeld van God?
- Waarom hebben we naast Gods Woord ook de Heilige Geest nodig?
- Hoe kun je het verschil herkennen tussen de overtuiging van de Heilige Geest en de beschuldigingen van Satan?
- Wat leert de combinatie van de toonbroden en de kandelaar ons over de verhouding tussen Bijbel en Heilige Geest?
- Kan er volgens jou een gevaar ontstaan wanneer een christen vooral geestelijke ervaringen zoekt zonder die aan Gods Woord te toetsen?
- Brandt jouw lamp vooral op ervaringen uit het verleden, of zoek je dagelijks opnieuw naar de leiding van Gods Geest?
- Op welke manier kan het licht van Jezus deze week door jouw leven zichtbaar worden?
Gebed
Vader in de hemel, dank U dat U mij niet in het donker laat zoeken.
Dank U voor Jezus, het Licht voor de wereld.
Dank U voor Uw Heilige Geest, die mij helpt om Uw Woord te begrijpen en Jezus steeds duidelijker te zien.
Open mijn ogen voor Uw waarheid.
Laat mij zien wat in mijn leven niet bij U past en geef mij de moed om het aan U over te geven.
Bescherm mij tegen geestelijke misleiding en leer mij alles aan Uw Woord te toetsen.
Vul mij iedere dag opnieuw met Uw Geest.
Laat het licht van Jezus door mijn woorden, keuzes en liefde zichtbaar worden voor anderen.
En leid mij steeds verder op de weg naar Uw troon.
Amen.
ONTHOUD DIT: De gouden kandelaar was het enige licht in het heilige. Hij wijst ons naar Jezus, die zegt: “IK BEN het Licht voor de wereld.” De olie doet denken aan het werk van de Heilige Geest, die ons helpt de waarheid te zien en ons naar Christus leidt. Gods Woord en Gods Geest horen bij elkaar: het Woord geeft waarheid, de Geest geeft licht om die waarheid te begrijpen en te leven.
Volgende deel: Deel 13 – Het reukofferaltaar: jouw gebeden voor Gods troon
